Empati Becerisi Nasıl Geliştirilir

Empati Basamakları

Bu konuyu Dr. Psikolojik Danışman Ahmet TOPLU, aşağıdaki gibi açıklamıştır.

Empati ben, sen ve onlar olmak üzere üç temel basamaktan oluşmaktadır. Ben, sen ve onlar basamaklarının her birisi kendi içerisinde duygu ve düşünce olmak üzere iki alt basamaktan oluşmaktadır.

Şekil 1. Aşamalı Empati Sınıflaması (Dökmen, 2011, s. 174)

Empatinin içerisindeki “onlar” basamağında; tepki gösteren kişi, karşısındaki kişinin kendisine yöneltmiş olduğu problem üzerinde düşünmez. Probleme neden olan kişinin duygu ve düşüncelerine dikkat etmeyerek bu soruna yönelik hislerinden ve fikirlerinden bahsetmez. Karşıdakinin problemlerini dinler, bu problemlerine yönelik geribildirim verir ve orada olmayan diğer kişilerin düşüncelerini dile getirir. Kısaca bu basamakta genellemeler yaparak atasözlerinden yararlanılır(Dökmen,2011, s. 174).Dolayısıyla karşıdaki kişinin fikirleri ve hisselerinin yansıtılmasından ziyade toplumun görüşü yansıtılmaktadır.

İkinci empati basamağı olan “ben” tepki veren kişi benmerkezcidir. Kendisine problemi anlatan kişinin his ve fikirlerine değer vermek yerine onu eleştirir, ona nasihat verir, onun problemlerini geri plana atar hatta bazen de kendi problemlerinden söz eder. Bu basamakta yer alan kişi kendisine anlatılan probleme yönelik olarak üzgünüm, aynı sorunlar bende de var diyerek problem sahibini problemiyle baş başa bırakarak kendi sorunlarını anlatır. Bu tür tepki veren kişi bilişsel ve duygusal olarak karşıdaki kişinin rolünü benimsemediğinden dolayı yeterli düzeyde empati kurduğu söylenemez(Dökmen,2011,s. 174).

Diğer bir empati basamağı olan “sen”tepki veren kişi kendisine problemi yönelten kişinin rolüne girmektedir. Yaşanan olaylara karşıdaki kişinin duygu ve düşünceleriyle özdeşleşerek o açıdan bakar. Ayrıca kendisinin ya da toplum duygu düşüncelerinden söz etmez(Dökmen,2011).

Dökmen (2011, 175-176) tarafından ben, sen ve onlar basamaklarını da içerisinde bulunduran toplam on alt basamak oluşturulmuştur. En önemsiz tepkiden en önemli tepkiye doğru aşağıdaki gibi sıralanmıştır.

1. Sorunkarşısında başka kişinin düşünce ve hisleri nasıldır: Empati kuran kişi genellemeler yapar, felsefi fikirlere ve atasözlerinden yararlanır.Sorunu dinleyen kişi toplumun değer yargılarına önem verir.
2. Eleştiri:Dinleyici konumundaki kişi problemi anlatan kişiyieleştirir.
3. Akıl vermek: Birey karşıdaki kişinin neler yapacağı konusunda nasihat verir.
4. Teşhis koymak:Birey probleme veya problemin sahibine yönelik teşhis koyar.
5. Kendisinde de var olması:Birey kendisine anlatılan problemlerin aynısının ya da bir benzerinin kendisinde de mevcut olduğunu ifade eder.
6. Kendi duygularım:Birey dinlemiş olduğu problemlere yönelik kendi duygularını ve fikirlerini ifade eder.
7. Destek vermek: Birey problemi anlatan kişinin düşüncelerini aynı şekilde tekrar etmeden arkasında olduğunu belirtir.
8. Soruna Eğilme: Birey probleme yönelik olarak bir takım eleştirilerde bulunur.

ı. Tekrar etmek: Birey anlatılan problemlerin bazı kelimelerini karşıdakine yansıtır.

i. Derin Duyguları anlamaya çalışmak: Empati kuran kişi kendisini karşıdakinin yerine koyarak onun olumlu ve olumsuz fikirlerini fark ederek ona söyler.

Tablo 2.Empati Basamakları

Onlar Basamağı	1.Basamak	Sorun karşısında başka kişinindüşünce ve hisleri nasıldır
Ben Basamağı	2. Basamak	Eleştiri
	3. Basamak	Akıl vermek
	4. Basamak	Teşhis koymak
	5. Basamak	Kendisinde de var olması
	6. Basamak	Kendi duygularım
Sen Basamağı	7. Basamak	Destek vermek
	8. Basamak	Soruna Eğilme
	9. Basamak	Tekrar etmek
	10. Basamak	Derin Duyguları anlamaya çalışmak

Yukarıdaki tabloda da gösterildiği üzere 1. basamak “onlar” basamağına; 2, 3, 4, 5 ve 6. basamaklar “ben” basamağına; 7, 8, 9 ve 10. basamak ise “sen” basamağıyla ilişkilidir. Bunlar 1. basamaktan 10. basamağa kadar en düşük seviyeli tepkiden en yüksek seviyeli tepkiye doğru belirtilmiştir.Kuramsal açıklamalara göre empati gerçek olarak son dört basmakta ortaya çıkmaktadır. İlk altı basamak ise hazırlık safhası olduğu kabul edilebilir.

 

Empati kurabildiğimiz ölçüde insan kalır, insan kalabildiğimiz ölçüde dünyayı daha yaşanabilir bir yer haline getirebiliriz.

Empati becerinizin geliştirilmesi ve pozitif bir hayat sürmeniz dilegiyle..

Bu konuyla ilgili çalışmaları olan ve alanın önemli isimlerinden biri olan Ahmet TOPLU, Çocuk ve ergen danışmanlığı, Aile ve çift danışmanlığı, Bireysel ve grup çalışmaları gibi birçok alanda psikoterapi hizmeti vermektedir. Yukarında verilen telefondan kendisine doğrudan ulaşabilirsiniz.

Dr. Psikolojik Danışman Ahmet TOPLU